احمد محیط طباطبایی در گفتوگو با خبرنگار میراثآریا با اشاره به اهمیت حفاظت از میراثفرهنگی اظهار کرد: وقتی میراث فرهنگی و مقوله حافظه تاریخی در قالب آثار ملموس، اعم از منقول و غیرمنقول، تجسم پیدا میکند، باید توجه داشت که از بین رفتن یا آسیب دیدن این آثار در بسیاری از موارد قابل جبران نیست.
رئیس انجمن موزههای ایران افزود: گاهی حتی موضوع بیمه کردن یک بنای تاریخی در برابر حوادثی مانند آتشسوزی میتواند انسان را با این پرسش مواجه کند که اگر یک کاخ تاریخی دچار حریق شود، چگونه میتوان آن را بازسازی کرد؟ ممکن است بتوان خسارت مالی را محاسبه و جبران کرد، اما ارزش تاریخی و اصالت یک اثر را نمیتوان به سادگی بازگرداند.
محیط طباطبایی با تأکید بر اینکه اولویت نخست در حفاظت از میراث فرهنگی باید رویکرد پیشگیرانه و بازدارنده باشد، ادامه داد: باید پیش از وقوع آسیب، سازوکارهایی وجود داشته باشد که از وارد شدن خسارت به آثار تاریخی جلوگیری کند؛ چراکه در بسیاری از موارد، پس از تخریب دیگر امکان بازگرداندن اصل اثر وجود ندارد.
میراث فرهنگی؛ سرمایهای برای آینده
رئیس انجمن موزههای ایران با اشاره به ضرورت تغییر نگاه جامعه نسبت به آثار تاریخی گفت: نکته مهمتر این است که مردم بدانند آثار تاریخی صرفاً برای افتخار کردن یا حفاظت کردن نیستند؛ این آثار سرمایهای برای آینده کشور هستند و باید ببینیم چگونه میتوان از ظرفیت آنها به شکل درست استفاده کرد.
وی افزود: میراث فرهنگی میتواند در شکلگیری تصویر یک جامعه از میزان توسعهیافتگی، فرهنگ و غنای آن نقش داشته باشد و به همین دلیل، نگاه به میراث فرهنگی نباید صرفاً محدود به نگهداری فیزیکی آثار باشد.
محیط طباطبایی آموزش و آگاهیبخشی عمومی را یکی از نخستین الزامات این تغییر نگرش دانست و تصریح کرد: آموزش در حوزه میراث فرهنگی باید از سطح تخصصی فراتر برود و به یک آموزش عمومی و فراگیر تبدیل شود.
ضرورت آموزش میراث فرهنگی در همه نهادها
وی اظهار کرد: در گذشته، موضوع معرفی میراث فرهنگی جایگاه مشخصتری داشت و بخش آموزش، وظیفه ارتباط با مردم، نهادها، گروههای مختلف و رسانهها را دنبال میکرد.
رئیس انجمن موزههای ایران ادامه داد: امروز روابط عمومی و واحدهای دیگر بخشی از این وظایف را انجام میدهند، اما موضوع معرفی و آموزش میراث فرهنگی نیازمند یک رویکرد تخصصی و سیاستگذاری مشخص است.
به گفته وی، آموزش میراث فرهنگی نباید تنها به کارشناسان و متخصصان محدود شود، بلکه باید آموزش و پرورش، آموزش عالی، مساجد، نهادهای دولتی و غیردولتی، رسانهها و سایر گروههای اجتماعی را دربرگیرد.
محیط طباطبایی همچنین بر ضرورت آموزش مفاهیم مرتبط با کنوانسیونهای حفاظت از میراث فرهنگی، از جمله در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی در زمان صلح، تأکید کرد و گفت: آموزش نیروهای مسلح و سایر نهادهای مرتبط نیز باید در این چارچوب مورد توجه قرار گیرد.
وی با اشاره به سابقه این رویکرد افزود: بخش مهمی از تغییر نگاه جامعه نسبت به میراث فرهنگی در اواخر دهه ۷۰ و اوایل دهه ۸۰، نتیجه فعالیتهای تخصصی در حوزه معرفی و آموزش بود؛ فعالیتهایی که حتی زمینه شکلگیری رسانههای تخصصی در حوزه میراث فرهنگی را فراهم کرد.
قانون زمانی بازدارنده است که اجرا شود
رئیس انجمن موزههای ایران در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر ضرورت بررسی میزان اجرای قوانین میراث فرهنگی گفت: ابتدا باید ببینیم قوانین موجود تا چه اندازه اجرا میشوند. صرف وجود قانون نمیتواند به معنای حفاظت مؤثر از میراث فرهنگی باشد.
وی افزود: هنگامی که بنایی به ثبت میرسد، باید سازوکارهای قانونی لازم برای جلوگیری از آسیب به آن وجود داشته باشد و در صورت وارد شدن خسارت، فرد یا نهادی که موجب آسیب شده است، باید مسئولیت مادی و معنوی آن را بر عهده بگیرد.
محیط طباطبایی با اشاره به ضرورت توجه قانونی به آثار ارزشمند حتی پیش از ثبت رسمی اظهار کرد: ما باید برای آثار ارزشمند نیز ضوابط و قوانین متناسب داشته باشیم و نظام حقوقی کشور بتواند متناسب با اهمیت این آثار، واکنش مؤثر و بازدارنده نشان دهد.
پیشنهاد ایجاد شعب تخصصی میراث فرهنگی در دستگاه قضایی
وی ایجاد بخشها یا شعب تخصصی در دستگاه قضایی برای رسیدگی به پروندههای مرتبط با میراث فرهنگی را اقدامی مؤثر دانست و گفت: ایجاد بخش ویژه در دادگستریها برای حوزه میراث فرهنگی میتواند اقدام بسیار خوبی باشد و موجب شود رسیدگی به تخلفات و آسیبهای واردشده به میراث فرهنگی با سرعت و تخصص بیشتری انجام شود.
رئیس انجمن موزههای ایران تأکید کرد: واکنش سریع و تخصصی دستگاه قضایی میتواند در ایجاد بازدارندگی مؤثر در برابر تخریب، تعرض و آسیب به آثار تاریخی نقش داشته باشد.
نگاه تجاری کوتاهمدت، تهدیدی برای سرمایه تاریخی کشور
محیط طباطبایی در ادامه با انتقاد از غلبه نگاه اقتصادی و تجاری کوتاهمدت به برخی موضوعات مرتبط با میراث فرهنگی اظهار کرد: متأسفانه در طول سالها و تحت تأثیر مسائل مختلف، نوعی نگاه اقتصادی و تجاری شکل گرفته است؛ به این معنا که انسان تصور میکند هر چیزی که در اختیار دارد، صرفاً سرمایهای است که میتواند آن را بفروشد.
وی خاطرنشان کرد: این نگاه را امروز در بسیاری از نهادها و واحدهای مختلف میتوان مشاهده کرد، در حالی که پیامدها و زیانهای آن در نهایت متوجه آینده کشور خواهد شد.
محیط طباطبایی در پایان تأکید کرد: میراث فرهنگی سرمایهای متعلق به نسل امروز و نسلهای آینده است و حفاظت از آن باید بر پایه آموزش، آگاهیبخشی، معرفی تخصصی، اجرای قانون و ایجاد بازدارندگی مؤثر دنبال شود.
انتهای پیام/
نظر شما